Informatiemanagement:
fundamenten, praktijk en
informatiesamenleving

Fundamenten – Praktijk – De Informatiesamenleving – Studiereis – Leermodel – Raamwerk voor informatiemanagement

In 1,5 jaar neemt een keur aan gerenommeerde docenten u mee naar de grenzen van onze kennis over informatiemanagement, in de breedst mogelijke zin. We doen dit, verdeeld over 3 semesters, in 14 modules en een studiereis.  We maken daarbij gebruik van een inhoudelijk navigatieschema om vraagstukken te positioneren en hanteren een sociaal leermodel.

Fundamenten van Informatiemanagement: semester 1

Het eerste semester staat in het teken van het oprekken van bestaande denkkaders. Fundamentele nieuwe inzichten en theorieën passeren de revue. Ook werken we groepsgewijs aan de literatuuropdracht waarin we actief aan de slag gaan met verschillende boeken en artikelen. De stevige theoretische insteek van dit semester stelt u in staat om uw denkkader te herijken en om kritisch na te denken over informatiemanagement in uw eigen omgeving.

Module 1, Informatiemanagement

• Visies op het vakgebied informatiemanagement
• Management voor de informatiesamenleving
• Ontwikkelingen en trends in media en communicatie
• Verschillende perspectieven op management en organisatie
• Technologische ontwikkelingen

Module 2, Informatie

• Informatie als object en (economisch) product
• Informatie en de sociale betekenisgeving in organisaties
• Communicatie, sociale interactie en social software
• Informatie en macht
• Organiseren, systeemtheorie en informatieverwerking

Module 3, Lab Veranderen

• Omgaan met taaie vraagstukken
• Gebruik van informatie in veranderings- en managementprocessen
• Veranderprocessen en -aanpakken en de dilemma’s daarin
• Cultuuraspecten van verandering en leiderschap
• Dienstenstrategie, de organisatie van dienstverlening en informatiedeling tussen klant, front office en back office

Module 4, Technologie en Architectuur

• Informatie-architectuur: stevigheid, bruikbaarheid en schoonheid
• Architectureren als het scheppen van ruimte met cognitieve, esthetische en communicatieve aspecten
• Kenmerken en effecten van relevante ICT-trends en – ontwikkelingen
• Economische aspecten van grootschalige ICT voorzieningen: schaalvoordelen, netwerkeffecten, standaardisatie, kosten en opbrengsten
• Gevolgen van de digitalisering van de samenleving

Module 5, Lab Ontwerpen

• Ontwerpen: mentaliteit, inhoud, vorm en proces
• Scenariodenken als het ontwerpen van de toekomst
• Verschillen en overeenkomsten tussen ontwerpen van de publieke informatieruimte in relatie tot private informatieruimten
• De informational city: effecten voor bedrijven en overheidsorganisaties
• De identiteit en rol van culturele instellingen in het licht van nieuwe media

De praktijk van informatiemanagement: semester 2

In het tweede semester werken we aan het beklijven van de nieuwe inzichten, onder andere door er actief mee te werken in een praktijkgerichte opdracht en tijdens de studiereis. De opdracht geven we vorm langs de ontwerprichtlijnen: voelbaar maken, het denkbare ontwikkelen, het maakbare onderzoeken en het haalbare vertalen. Steeds worden deze onderwerpen gerelateerd aan de fundamenten uit het eerste semester. De studiereis is een integraal onderdeel van de opleiding en heeft tot doel om de inzichten en technieken die deelnemers leren en ontwikkelen in de fasen te versterken vanwege het contrast met de andere omgeving, cultuur, context, etc.

Module 6, Voelbaar

• Informatie, organisatie, management, media, technologie en ontwerp in praktijk gebracht
• Methoden om je in te leven in complexe praktijksituaties: etnografische onderzoek, contextual inquiry, stakeholder onderzoek, etcetera.
• Soft Systems Methodology als benadering om om te gaan met lastig te definiëren vraagstukken

Module 7, Denkbaar

• Complexiteit als bron van voorspelbaarheid
• Ontwikkelingen in strategisch management en scenariodenken
• Strategische flexibiliteit als tegenhanger van de complexiteit in de omgeving
• Creativiteit als een spel van kaders
• Het cultiveren van ICT- en informatiegedreven innovatie in organisaties

Module 8, Studiereis: de brug van Denkbaar naar Maakbaar

Het contrast tussen de Nederlandse samenleving en de buitenlandse zet onze eigen informatiesamenleving in perspectief en opent onze ogen voor alternatieven. Daarnaast maakt het ons bewust van de mate waarin we media en technologie vormen vanuit ons eigen perspectief en onze culturele waarden. Het contrast ondersteunt de Denkbaar-fase, omdat zij ons dwingt om andere alternatieven te bedenken binnen het nieuwe kader waar we ons op reis bevinden. Tevens zal aandacht uitgaan naar verschillende wijzen waarop ideeën tastbaar gemaakt kunnen worden als onderdeel van de Maakbaar-fase.

Module 9, De brug van Maakbaar naar Haalbaar

• Alternatieve informatiesystemen: de casus serious gaming
• Prototyping en de symbiose tussen gebruiker en ontwerper
• ICT governance en information governance: sturing in interactie
• Keteninformatisering en (virtuele) identiteit en identiteitsfraude in ketens en de samenleving
• Inspirerend communiceren en creëren van draagvlak

Module 10, Integraal informatiemanagement

• Professionaliteit en normatieve professionalisering in het vakgebied
• Oefening in inspirerende en creatieve communicatie van de praktijkopdracht
• Sourcingstrategieën en de organisatie van ICT-inkoop en ICT-dienstverlening
• Management van complexe informatiehuishoudingen in (gefuseerde) concerns en in ketens
• Afsluiting van het eerste jaar van de opleiding met het herijken van onze visie op informatiemanagement.

Verankering van informatiemanagement in de informatiesamenleving: semester 3

In het derde semester bestuderen we hoe de inzichten die zijn opgedaan tijdens de opleiding verankerd kunnen worden in de organisatie en in de informatiesamenleving. Zowel persoonlijke als organisatorische en systemische aspecten van deze veranderingsprocessen komen aan bod.

Module 11, Persoonlijke aspecten van leiderschap in veranderingsprocessen

• Stijlen van invloed en macht in relatie tot interventiemogelijkheden in de praktijk
• De invloed van motivaties, drivers en talenten op de leervraag
• Authenticiteit als uitgangspunt voor een match tussen professioneel en persoonlijk handelen

Module 12, Organisatorische aspecten van verschuivingen van invloed

• De politieke dimensies van veranderingen
• Cloud en Peer to Peer netwerken als organisatie-overschrijdende informatie-infrastructuren
• Nieuwe businessmodellen
• De klant centraal als integraal onderdeel van informatiemanagement

Module 13, Systemische dimensies van ontwikkelingen in het vakgebied

• De vernetwerkte samenleving en de rol van ICT en nieuwe media
• Effecten van globalisering op (informatie)management
• De veranderende rol van de overheid en de opkomst van nieuwe overheden

Module 14, Lab Integratie

In een dynamische interactieve leeromgeving, waar ervaringsleren een duidelijke plaats in heeft, zullen we de inzichten die deelnemers in de eerste twee semesters en de modules van het derde semester tot dan toe hebben opgedaan integreren om zo te komen tot hun visie op het vakgebied en hun positie daarin. Strategisch gesprekspartnerschap en ‘thought leadership’ zijn hierbij belangrijke uitgangspunten.

Module 15, Management voor de informatiesamenleving

• De informatisering van individu, organisaties en samenleving
• Ethische aspecten van (informatie)management
• De betekenis van toekomstscenario’s voor organisaties
• Workshop: herijking van de gedeelde visie op (informatie)management voor de informatiesamenleving

Bovenstaande beknopte omschrijving van de modules toont het na-ervarings- en post-initiële karakter van de EMIM-opleiding. We richten ons hierbij nadrukkelijk op kennis en vaardigheden die verder reiken dan het klassieke instrumentarium van de manager of beleidsmaker. Voor effectief en aansprekend informatiemanagement volstaat het niet langer om datgene wat we al jaren doen beter te doen, maar moeten we op zoek naar nieuwe concepten en nieuwe taal om er over in dialoog te treden, en nieuwe benaderingen om er inhoud en vorm aan te geven. Juist hierin wil de EMIM-opleiding voorzien.

Sociaal leermodel: Learning by sharing

Leren op volwassen leeftijd vraagt om een leermodel waarin sociale processen centraal staan. In de opleiding hanteren we daarom het ‘learning by sharing’ model. De opleiding onderscheidt zich door een unieke visie op de samenwerking tussen deelnemers, hun organisaties, de docenten en hun onderzoeksinstituten. Als gelijkgestemden, maar vanuit onze eigen expertise en invalshoeken, delen we onze kennis, interesses en ervaringen. We uiten onze verwonderingen en wisselen tips en tricks met elkaar uit. We ondervragen elkaar, doorgronden alternatieve interpretaties en experimenteren met nieuwe denkmodellen -in opdrachten en de dagelijkse praktijk- en reflecteren daarop. Docenten presenteren hun ideeën, inzichten en modellen in een continue dialoog met de deelnemers en indirect ook met hun organisaties. Samen leren is het uitgangspunt.

Het Amsterdams Raamwerk voor Informatiemanagement

Door de jaren heen is door de Universiteit van Amsterdam en de EMIM-opleiding het Amsterdams Raamwerk voor Informatiemanagement ontwikkeld. Dit raamwerk wordt in diverse organisaties gebruikt om het omvangrijke werkveld informatiemanagement in kaart te brengen, te bespreken en te ‘verkavelen’. Het raamwerk verbindt strategische, (infra) structurele en operationele aspecten van bedrijfsvoering, informatie en technologie. Binnen de opleiding gebruiken we dit raamwerk om de diverse onderwerpen van informatiemanagement te positioneren.

Een beschrijving van dit raamwerk vindt u in PrimaVera Working Paper 2004-13. Een recentere interpretatie, geconcentreerd op informatiemanagement als de evenwichtskunst tussen informeren en inspireren, is te vinden in PrimaVera Working Paper 2008-06.