Informatiemanagement:
fundamenten, praktijk en
informatiesamenleving

Fundamenten – Praktijk – De Informatiesamenleving – Studiereis – Leermodel – Raamwerk voor informatiemanagement

In 1,5 jaar neemt een keur aan gerenommeerde docenten u mee naar de grenzen van onze kennis over informatiemanagement, in de breedst mogelijke zin. We doen dit, verdeeld over 3 semesters, in 13 modules en een studiereis.  We maken daarbij gebruik van een inhoudelijk navigatieschema om vraagstukken te positioneren en hanteren een sociaal leermodel.

Fundamenten van Informatiemanagement: semester 1

Het eerste semester staat in het teken van het oprekken van bestaande denkkaders. Fundamentele nieuwe inzichten en theorieën passeren de revue en er wordt gewerkt aan een literatuuropdracht waarin verschillende boeken en artikelen worden bestudeerd. De stevige theoretische insteek van dit semester stelt u in staat om uw denkkader te herijken en om kritisch na te denken over informatiemanagement in uw eigen omgeving.

Module 1, Informatiemanagement

• Visie op het vakgebied informatiemanagement
• Management voor de informatiesamenleving
• Ontwikkelingen en trends in media en communicatie
• Verschillende perspectieven op management en organisatie
• Technologische ontwikkelingen

Module 2, Informatie

• Informatie als object en (economisch) product
• Informatie en de sociale betekenisgeving in organisaties
• Communicatie, sociale interactie en social software
• Informatie en macht
• Gebruik van informatie in managementprocessen
• Hoe attitudes en emoties menselijke informatieverwerking kleuren

Module 3, Organiseren

• Organisaties als informatieverwerkende organismen
• Het dynamische verband tussen informeren, organiseren en ICT
• Kennismanagement in organisaties: betekenisgeving, kenniscreatie en besluitvorming
• Dienstenstrategie; de organisatie van dienstverlening en informatiedeling tussen klant, front office en back office
• Organiseren, systeemtheorie en informatieverwerking

Module 4, Architectuur en Ontwerp

• Informatie-architectuur: stevigheid, bruikbaarheid en schoonheid
• Architectureren: het scheppen van ruimte
• Cognitieve, esthetische en communicatieve aspecten van architectuur en design
• Ontwerpen: mentaliteit, inhoud, vorm en proces
• Vorm geven aan de netwerkorganisatie en -samenleving

Module 5, Technologie

• Relevante ICT-trends en -aandachtspunten
• Economische aspecten van grootschalige ICT voorzieningen: schaalvoordelen, netwerkeffecten, standaardisatie, kosten en opbrengsten
• Effecten van recente ICT-ontwikkelingen
• ICT portfoliomanagement: kwaliteit, innovatie en risicobeheer

De praktijk van informatiemanagement: semester 2

In het tweede semester werken we aan het beklijven van de nieuwe inzichten, onder andere door er actief mee te werken in een praktijkgerichte opdracht. Deze opdracht geven we vorm langs de volgende ontwerprichtlijnen: voelbaar maken, het denkbare ontwikkelen, het maakbare onderzoeken en het haalbare bepalen. Deze richtlijnen vormen tevens de titels van de modules. Daarnaast worden in dit semester diverse onderwerpen behandeld die in de praktijk van grote organisaties spelen. Steeds worden deze onderwerpen gerelateerd aan de fundamenten uit het eerste semester.

Module 6, Voelbaar

• Informatie, organisatie, management, media, technologie en ontwerp – in praktijk gebracht
• Methoden om je in te leven in complexe praktijksituaties: etnografische onderzoek, contextual inquiry, stakeholder onderzoek, etcetera.
• Soft Systems Methodology: verantwoord ontwerpen van organisaties en technologische systemen
• Communiceren over technologie en innovatie met verschillende doelgroepen

Module 7, Denkbaar

• Media- en technologiebeleid
• Ontwikkelingen in strategisch management- en scenariodenken
• Strategie, identiteit, merk, media en communicatie
• Informatiestrategie: het evenwicht tussen informeren en inspireren
• ICT- en informatiegedreven vernieuwing

Module 8, Maakbaar

• Prototyping en de symbiose tussen gebruiker en ontwerper
• Sourcing strategieën en de organisatie van ICT-inkoop en ICT-dienstverlening
• Management van complexe, meervoudige informatiehuishoudingen in gefuseerde concerns en in ketens
• Omgaan met informatie-infrastructuren
• Alternatieve informatiesystemen: de casus “serious gaming”

Module 9, Haalbaar

• Organisatieverandering en leiderschap
• Veranderprocessen en -aanpakken, en de dilemma’s hierin
• Implementatie van grootschalige systemen
• Het managen van kosten en baten gedurende de levensloop van systemen
• Keteninformatisering
• (Virtuele) identiteit en identiteitsfraude, in ketens en in de samenleving

Module 10, Integraal informatiemanagement

• ICT governance en informatie governance: sturing in interactie
• Oefening in communicatie: het produceren van een documentaire (praktijkopdracht)
• Afsluiting van het eerste jaar: het herijken van onze visie op informatiemanagement.

Informatiemanagement in de informatiesamenleving: semester 3

In het derde semester bestuderen we (informatie)management van – en in – de globaliserende informatiesamenleving in drie modules in workshopvorm (deels op locatie) en tijdens de studiereis.

Module 11, Informatiemanagement voor de samenleving

• Organisatie van de publieke informatieruimte, in relatie tot private informatieruimten
• Organisatieoverschrijdende informatie-infrastructuren
• De “informational city”: effecten voor bedrijven en overheidsorganisaties
• De identiteit en rol van culturele instellingen in het licht van nieuwe media
• Workshop: Museum GoudA

Module 12 en 13, de studiereis

Tijdens de studiereis bestuderen we een samenleving die anders is dan de onze. Een samenleving die voluit deel uitmaakt van de globalisering, maar waarin begrippen als informatie en informatiesamenleving een andere betekenis hebben dan in Nederland; door andere gewoonten en culturen, door ander belang dat wordt gehecht aan media en technologie of door de aanwezigheid of juist afwezigheid van technologische of organisatorische infrastructuren. Het contrast tussen de Nederlandse samenleving en de buitenlandse, zet onze eigen informatiesamenleving in perspectief en opent onze ogen voor alternatieven. Daarnaast maakt het ons bewust van de mate waarin we media en technologie beïnvloeden en vormen, vanuit onze West-Europese culturele waarden.

Module 14, Management in en van netwerken

• De vernetwerkte samenleving en de rol van ICT en nieuwe media
• Effecten van globalisering op (informatie)management
• De veranderende rol van de overheid en de opkomst van nieuwe overheden
• Peer-to-peer organisatievormen
• Workshop: Peer2Peer

Module 15, Management voor de informatiesamenleving

• De informatisering van individu, organisaties en samenleving
• Ethische aspecten van (informatie)management
• Toekomstscenario’s en hun betekenis voor organisaties
• Workshop: herijking van de gedeelde visie op (informatie)management voor de informatiesamenleving

De bovenstaande beknopte beschrijvingen van de modules tonen het na-ervarings- en post-initiële karakter van de EMIM-opleiding. We richten ons nadrukkelijk op kennis en op vaardigheden die verder reiken dan het klassieke instrumentarium van de manager of automatiseerder. Om informatiemanagement effectief en aansprekend te laten worden, volstaat het niet langer om datgene wat we al jaren doen, beter te doen: we moeten op zoek naar nieuwe concepten en een nieuw vocabularium om hierover in dialoog te treden en nieuwe benaderingen om er inhoud en vorm aan te geven. Juist hier wil de EMIM-opleiding in voorzien.

Sociaal leermodel: Learning by sharing

Leren op volwassen leeftijd vraagt om een leermodel waarin sociale processen centraal staan. In de opleiding hanteren we daarom het ‘learning by sharing’ model. De opleiding onderscheidt zich door een unieke visie op de samenwerking tussen deelnemers, hun organisaties, de docenten en hun onderzoeksinstituten. Als gelijkgestemden, maar vanuit onze eigen expertise en invalshoeken, delen we onze kennis, interesses en ervaringen. We uiten onze verwonderingen en wisselen tips en tricks met elkaar uit. We ondervragen elkaar, doorgronden alternatieve interpretaties en experimenteren met nieuwe denkmodellen -in opdrachten en de dagelijkse praktijk- en reflecteren daarop. Docenten presenteren hun ideeën, inzichten en modellen in een continue dialoog met de deelnemers en indirect ook met hun organisaties. Samen leren is het uitgangspunt.

Het Amsterdams Raamwerk voor Informatiemanagement

Door de jaren heen is door de Universiteit van Amsterdam en de EMIM-opleiding het Amsterdams Raamwerk voor Informatiemanagement ontwikkeld. Dit raamwerk wordt in diverse organisaties gebruikt om het omvangrijke werkveld informatiemanagement in kaart te brengen, te bespreken en te ‘verkavelen’. Het raamwerk verbindt strategische, (infra) structurele en operationele aspecten van bedrijfsvoering, informatie en technologie. Binnen de opleiding gebruiken we dit raamwerk om de diverse onderwerpen van informatiemanagement te positioneren.

Een beschrijving van dit raamwerk vindt u in PrimaVera Working Paper 2004-13. Een recentere interpretatie, geconcentreerd op informatiemanagement als de evenwichtskunst tussen informeren en inspireren, is te vinden in PrimaVera Working Paper 2008-06.